Współpraca Chełmna i Wejherowa

16 lipca 2013 r. ok. godz. 11.00 Zastępca Prezydenta zaprzyjaźnionego z Chełmnem miasta Wejherowa Pan Bogdan Tokłowicz przywiezie do Chełmna i wmuruje tablicę z alfabetem kaszubskim i wizytówką miasta Wejherowa.

Tablica zostanie umieszczona na skwerku rozpoczynającym Park Pamięci i Tolerancji im. dr Rydygiera, który chcielibyśmy nazwać „skwerek przyjaźni”, i na którym chcielibyśmy, aby zostały umieszczone charakterystyczne pamiątki – symbole miast partnerskich i zaprzyjaźnionych z Chełmnem.

ławka zakochanych w Wejherowie fot_j_okon

Ustawienie tej tablicy jest kolejnym wyrazem przyjaźni Chełmna z Wejherowem, która rozpoczęła się w styczniu 2012 r. akcją promocyjną Chełmna i Chełmińskich Walentynek organizowaną w jednym z Centrów Handlowych (Centrum Kaszuby) w Wejherowie oraz informacji na temat historycznych związków obu miast z rodziną Wejherów, przekazanej przez Referat Oświaty Kultury i Promocji Urzędu Miasta Chełmna prezesowi ww. centrum do Wejherowa, który przekazał ją do Urzędu Miejskiego w Wejherowie.

28 maja 2012 roku przedstawiciele miasta zostali zaproszeni do Wejherowa na uroczystą sesję Rady Miasta Wejherowa, odbywającą się podczas dorocznych Dni Jakuba. Podczas sesji Burmistrz Miasta przedstawił związki Wejherowa z Chełmnem. W ramach wykładu Radni Wejherowa mogli obejrzeć specjalnie przygotowaną prezentację na ww. temat, ale również pokazującą piękno Chełmna i jego najważniejszych atrakcji.

W czerwcu 2013 r. w Wejherowie została ustawiona ławeczka dla zakochanych, kopia stojących w Chełmnie ławeczek z napisem „Chełmno – miasto zakochanych®. Istotnym elementem kontaktów Chełmna i Wejherowa jest to, że uczniowie chełmińskich i wejherowskich szkół rozpoczęły ze sobą współpracować.  Pierwszym krokiem było poznanie i wzajemne wizyty w obu miastach oraz określenie celów współpracy.

 ławka zakochanych w Wejherowie fot_j_okon-7

 

Co łączy Wejherowo z Chełmnem?

1. Wejherowo zostało założone przez Jakuba Wejhera w 1643 r., które otrzymało 13 stycznia 1650 r. prawa miejskie tj. Prawo Chełmińskie i była to ostatnia lokacja miasta na tym prawie  na Pomorzu.

 

2. W latach istnienia Województwa Chełmińskiego tj. 1466- 1793 Wojewodami  Chełmińskimi byli członkowie z rodu Wejherów:

Ernest Wejher (dziadek ww. Jakuba Wejhera)

Jan Jakub Wejher (ojciec Jakuba Wejhera) 1618 – 1626

Melchior Wejher (stryj Jakuba Wejhera) 1626 – 1643

Mikołaj Wejher (brat Jakuba Wejhera) 1643 – 1647

 

3. Inni członkowie rodziny Wejherów związani z Chełmnem:

Ludwik Wejher (brat Jakuba Wejhera) zm. 1656 r. – Wojewoda Pomorski (pochowany w pochowany w nieistniejącej kaplicy pw. Matki Bożej Bolesnej „Wejherów” w chełmińskim kościele pofranciszkańskim

Ludwik Wejher (stryj Jakuba Wejhera) 1580/1586 – 1616 – podkomorzy chełmiński

Zuzanna Wejher (ciotka Jakuba Wejhera) – benedyktynka chełmińska

oraz

Magdalena Mortęska 1554 – 1631 (babcia cioteczna po mieczu Jakuba Wejhera) – ksieni chełmińskiego klasztoru benedyktynek, reformatorka polskich benedyktynek w 1605 r.

 

–  pamiątka po „Wejherach” w Chełmnie to

Epitafium Wojewody Chełmińskiego Melchiora Wejhera (1574 – 1643) i jego żony Anny Pryn (Proen) (zm. 1635). Płyta (wym. 195x138x12 cm) znajduje się obecnie w Muzeum Ziemi Chełmińskiej w gotycko-renesansowym Ratuszu.

Napis na tablicy brzmi:

MELCHIOR WEIHER WOJEWODA CHEŁMIŃSKI

WAŁECKI KOWALEWSKI I CHŁUCHOWSKI

STAROSTA DLA SIEBIE I NAJSZLACHETNIEJSZEJ

ORAZ NAJDROŻSZEJ ŻONY

 ANNY PRYNÓWNY I SWOICH POTOMKÓW

TEN POMNIK POSTAWIĆ ROZKAZAŁ  

ROKU PAŃSKIEGO 1635 DNIA 22 LIPCA

 

oraz miedzioryt z wizerunkiem Melchiora Wejhera również w zbiorach Muzeum Ziemi Chełmińskiej.

 

Więcej w tekście Związki Wejherowa z Chełmnem.

Sesja-Wejherowo20

 

______________________________________________

 

Związki Wejherowa z Chełmnem

 

Drogi Chełmna i Wejherowa na przestrzeni dziejów obu miast spotykają się kilka razy.

 

Miasta łączy m.in. „Prawo Chełmińskie”, które Wejherowo, miasto założone w 1643 r. przez Jakuba Wejhera, otrzymało 13 stycznia 1650 roku. Była to ostatnia lokacja na Pomorzu (późniejsze lokacje na Prawie Chełmińskim: Warka 1660, Korycin 1671, Prosperów 1771, Biała 1723). Powstanie w 1466 roku Województwa Chełmińskiego spowodowało, że członkowie rodziny Wejherów byli wojewodami chełmińskimi.

Ojciec założyciela Wejherowa: Jan Jakub Wejher, wojewodą chełmińskim był latach 1618 – 1626, stryj Jakuba Wejhera, Melchior Wejher w latach 1626 – 1643; oraz brat JakubaMikołaj Wejher, który sprawował ten urząd w latach 1643-1647.

Brat ojca Jakuba Wejhera (założyciela Wejherowa) Ludwik Wejher był od 1613 – 1616 roku podkomorzym chełmińskim. Natomiast w historii chełmińskiego kościoła pofranciszkańskiego pw. św. Jakuba Starszego i św. Mikołaja pojawia się kolejna postać z tego rodu, brat JakubaLudwik Wejher, wojewoda pomorski zmarły w 1656 roku, który został pochowany w kaplicy pw. Matki Bożej Bolesnej obok stryja Melchiora i brata Mikołaja. Z zachowanych do dziś pamiątek po „Wejherach” w Chełmnie są: płyta nagrobna Melchiora Wejhera i jego żony Anny Pryn (Proen), z nieistniejącej dziś kaplicy pw. Matki Bożej Bolesnej w kościele pofranciszkańskim, oraz miedzioryt z wizerunkiem Melchiora Wejhera, obecnie przechowywane w Muzeum Ziemi Chełmińskiej.

Melchior Wejher (1574 – 1643), był synem Ernesta – pułkownika i starosty puckiego oraz Anny z Mortęskich czyli siostry Magdaleny Morteskiej.  Melchior miał braci: Dymitra, Jana, Ludwika, Franciszka, Mariana Władysława i siostry: Zofię i Dorotę.

Około roku 1591 pobierał nauki w gimnazjum w Braniewie, a następnie prawdopodobnie w Wilnie. W latach 1605, 1616 i 1619 był wybierany jako poseł do sejmów pruskich. W 1616 roku po bracie Ludwiku objął funkcje m.in. podskarbiego pruskiego, ekonoma malborskiego. W 1619 roku został kasztelanem elbląskim.  W 1620 roku posłował do elektora saskiego Jana Jerzego. Poselstwo to wynagrodził mu król nadaniem grodowego starostwa wałeckiego. Z początkiem roku 1626 został wojewodą chełmińskim. W tym samym roku dokonał przeglądu stanu obronności Prus Królewskich i Książęcych, a w wojnie polsko – szwedzkiej brał udział w bitwie pod Gniewem. Jesienią 1628 roku był dowódcą pospolitego ruszenia pod Golubiem i negocjował ze Szwedami w Prabutach. Melchior Wejher przez wiele lat pełnił również funkcję senatora, aktywnie występując podczas obrad. Brał również udział w elekcji króla Władysława IV, a miesiącu marcu 1634 roku odebrał od miasta Gdańska przysięgę na wierność królowi. Również w roku 1637 odebrał przysięgę wierności od mieszkańców ziemi lęborsko – bytowskiej.

Melchior Wejher uzyskiwał spore dochody z dóbr dziedzicznych, a także królewszczyzn. To źródło finansowe pozwoliło mu dokonywać licznych fundacji religijnych  m.in.: dla kościoła w Człuchowie czy kaplicy jezuickiej w Wałczu. M.in. dzięki jego staraniom, 30 listopada 1638 roku biskup Jan Lipski wydał dekret przywracający kult błogosławionego Jana z Łobdowa w kościele pofranciszkańskim w Chełmnie.

Melchior Wejher zmarł z początkiem roku 1643 i został pochowany w kościele franciszkańskim w Chełmnie, w swojej kaplicy grobowej. Był żonaty z Anną Proenen – córką zamożnego mieszczanina gdańskiego.

Kaplica grobowa pw. Matki Bożej Bolesnej została ufundowana przez Melchiora Wejhera około 1634 roku (przypuszczalnie krótko przed lub po śmierci jego żony). Znajdowała się ona prawdopodobnie po prawej stronie wejścia głównego. Kaplica posiadała bogato rzeźbiony ołtarz główny z obrazem Piety, a także obraz Chrystusa Ukrzyżowanego,
u którego stóp znajdowała się po prawej stronie Maryja i św. Jan Ewangelista, a po lewej Melchior, Jan, Jakub, Ludwik Wejherowie. Obraz ten namalował Jan Hak z Chojnic w roku 1643. Kaplica ta posiadała również dwa ołtarze boczne: św. Kajetana i bł. Józefa z Cupertino. W środkowej części kaplicy w posadzce umieszczona była również wykonana z czerwonego marmuru płyta nagrobna Melchiora i Anny Wejherów, która przykrywała wejście do krypty grobowej. W krypcie spoczęły szczątki Melchiora Wejhera, jego żony Anny, oraz bratanków: Ludwika Wejhera – wojewody pomorskiego zmarłego w 1656 roku, Mikołaja Wejhera
– wojewody malborskiego i chełmińskiego zmarłego w 1647 roku oraz jego żony Małgorzaty de Wedel Tuczyńskiej – zmarłej około 1640 roku. Na płycie tej umieszczone są dwie czterodzielne tarcze herbowe Melchiora i Anny Wejherów oraz napis w języku łacińskim.

Z płytą tą związana jest ciekawa historia. Do XIX wieku znajdowała się w kościele franciszkańskim. Kiedy Siostry Miłosierdzia otrzymały tereny dawnego klasztoru benedyktynek, płytę przeniesiono od tzw. starej kostnicy i umieszczono ją przed wejściem jako stopień. W tym miejscu znajdowała się do 1967 roku. Podczas wycinania drzew została podniesiona i oparta o ścianę kostnicy. Podczas burzy spadł na nią ceglany gzyms i rozbił ją na cztery części. W 1985 roku dzięki staraniom Jerzego Kałkowskiego (dyrektora MZCh) płyta ta została przekazana do zbiorów Muzeum Ziemi Chełmińskiej
i poddana konserwacji.

Kaplicę Wejherów zdobiła również specjalna chorągiew żałobna, która wysławiała zasługi fundatora. W 1757 roku odnowienia podupadającej kaplicy dokonał Wojciech Rutkowski. Kaplica została przykryta nowym sklepieniem, założono marmurową posadzkę i nowe tynki. W latach 20 – tych XIX wieku została rozebrana.

Inną ciekawostką jest też fakt, że wojewoda pomorski Jakub Wejher (założyciel Wejherowa) zwrócił się z prośbą do chełmińskiego zakonu franciszkanów o objecie nowo fundowanego kościoła Świętej Trójcy w Wejherowie.  Tę ofertę ostatecznie, po oględzinach na miejscu, odrzucili, ze względu na za zbyt skromne uposażenie kościoła.

Natomiast w informacjach dotyczących chełmińskiego klasztoru benedyktynek pojawiają się dwie mniszki związane z rodem Wejherów. Były to: benedyktynka chełmińska Zuzanna Wejher (ciotka Jakuba Wejhera) oraz Magdalena Mortęska 1554 – 1631 (babcia cioteczna po mieczu Jakuba Wejhera), ksieni chełmińskiego klasztoru benedyktynek i reformatorka polskich benedyktynek w 1605 roku.

 

 Sesja-Wejherowo24

 

Informacja przygotowana i opracowana przez Referat Oświaty, Kultury i Promocji Urzędu Miasta Chełmna, luty/maj 2012 r., na podstawie: publikacji Kościół pw. św. Jakuba Starszego i św. Mikołaja, Marka G. Zielińskiego, Pelplin 2002 r. i tekstu A. Grzesznej – Kozikowskiej z Muzeum Ziemi Chełmińskiej.

Pingowanie i komentowanie jest wylaczone.

Komentowanie zastalo wylaczone.

Powered by WordPress | Download Free WordPress Themes | Thanks to Themes Gallery, Premium Free WordPress Themes and Free Premium WordPress Themes

stat4u