Zasłużeni

BARSZCZEWSKI MICHAŁ (1719-1802)

W 1738 r. wstąpił do zgromadzenia 00 Misjonarzy w Warszawie, po otrzymaniu święceń kapłańskich wysłano go do zgromadzenia w Chełmnie. W 1755 r. został proboszczem chełmińskiego kościoła farnego, a w 1773 r. rektorem seminarium duchownego diecezji chełmińskiej w Chełmnie. Był też superiorem (przełożonym) zgromadzenia chełmińskiego funkcje te pełnił do śmierci. Jako proboszcz pielęgnował specjalnie śpiew kościelny. Przetłumaczył z języka francuskiego na łacinę i opracował z przystosowaniem do miejscowych zwyczajów podręcznik ceremonii rzymskich. Barszczewski był wybitnie zasłużony dla rozwoju polskiego drukarstwa w Chełmnie. Pochowany jest w Chełmnie.

CHOCISZEWSKI JÓZEF (1837-1914)
Urodził się we wsi Chełst w pow. czarnkowskim. Kształcił się pod kierunkiem ojca a następnie w gimnazjum w Trzemesznie. Tam też rozpoczął swą działalność patriotyczną, organizując kółka tajnego nauczania dziejów Polski. Od 1862 r. był współredaktorem Nadwiślanina i Przyjaciela Ludu . Za zamieszczenie artykułu nawołującego do udziału w powstaniu styczniowym został skazany na dwa lata więzienia w twierdzy Wisłoujście. Po jego opuszczeniu zamieszkał w Pelplinie, a następnie powrócił do Chełmna. Chociszewski był również współredaktorem czasopisma o charakterze gospodarczym Piast, dla najmłodszych wydawał Przyjaciela Dzieci . Ożenił się w 1867 r. z Alodia Gółkowską, córką wydawcy Nadwiślanina. Wkrótce też założył własną księgarnię. W 1869 r. przeprowadził się do Poznania. Tam rozpoczął wydawanie szeregu historycznych, prze-pojonych głębokim patriotyzmem książeczek dla ludu oraz czasopism. Za swą działalność był wielokrotnie karany i więziony przez władze pruskie. Pod koniec życia zamieszkał w Gnieźnie, gdzie zmarł 11.XI.1914 r.

CZATTER JAN (ok. 1676-1736)
Pochodził z rodziny szkockich emigrantów. Był sędzią przedmiejskim w Chełmnie, a w latach 1710-1736 burmistrzem miasta. Pochowany został w kościele farnym.

CZECHOWICZ JAKUB ANTONI (1681-1747)
W latach 1694-1700 Czechowicz był uczniem Akademii Chełmińskiej. Następnie studiował w Akademii Krakowskiej. Po uzyskaniu stopnia magistra kontynuował studia w dziedzinie prawa. W 1722 r. Czechowicz został rajcą, sprawował też funkcję sędziego przedmiejskiego. Ok. 1745 r. napisał Praktykę Kryminalną wydaną w Chełmnie w 1769 r. Praca ta była systematycznym wykładem prawa karnego. Zapewnił tym sobie autor trwałą pozycję w gronie zasłużonych i powszechnie znanych dawnych prawników polskich.

DANIELEWSKI IGNACY (1829-1907)
Kształcił się w seminarium nauczycielskim w Paradyzu, otrzymał posadę nauczyciela w Trzemesznie, potem Bydgoszczy. W 1855 r. wydał własnym nakładem tom poezji. Po-stanowił zająć się działalnością literacką, szczególnie dziennikarstwem. We wrześniu 1855 r. przybył Danielewski do Chełmna i rozpoczął współpracę z J. Gółkowskim, najpierw w redakcji Nadwiślanina, a potem jako Majster od Przyjaciela Ludu . Jego program życiowy zakładał w sensie patriotycznym przekształcenia prostego ludu w warstwę obywateli świadomych swej wartości i obowiązków wobec narodu. Autor patriotycznej pieśni Wisła , napisanej podczas odbywania kary w twierdzy Wisłoujście (Weichselmünde). W 1873 r. po 18 latach wyprowadził się z Chełmna do Torunia. Pracował w Gazecie Toruńskiej , zaś w 1875 r. zaczął redagować i wydawać nakładem własnym popularne pismo dla ludu Przyjaciel. Według A. Mańkowskiego: Działalność patriotyczna Ignacego Danielewskiego zniweczyła sukcesy pół-wiekowego procesu germanizacyjnego Pomorza Nadwiślańskiego .

„Wisła”
Wisło moja, Wisło stara
Co tak smutno płyniesz?
Skąd też wody nazbierałaś?
Mów, nim w morzu zginiesz.
Nazbierałam wody sinej
Na karpackich górach
l na Rusi, na kochanej,
l w Krakusa murach.
Krakowianka, łzą oblana,
Rzuciła mi wianki.
Potem strumień łez męczeńskich
Wlały Warszawianki.
l tak płynę dniem i nocą,
Wkoło mnie tak smutno
Dawniej śpiewy brzmiały ciągle,
Dzisiaj tak okrutno.
Spojrzeć, oczy zapłakane
Na ręku kajdany,
Wszędy skargi, jęki ciężkie
A na sercu rany.

Weichselmünde, 1863.

FIAŁEK WALENTY (1852-1884)
Urodził się w 1852 r. w Chwarznie na Kaszubach.Ukończył tylko szkołę ludową w Zamku Kiszewskim W domu pielęgnowano pamięć tradycji napoleońskich i powstańczych, natomiast duchowym nauczycielem był jego dziadek. W 1868 r. rozpoczął naukę drukarstwa u l. Danielewskiego w Chełmnie. Przez 10 lat był zecerem Dziennika Poznańskiego. W 1885 r. powrócił do Chełmna, gdzie założył własną drukarnię. Do 1919 r. wydał około 200 tytułów, które ukazywały się w dużych nakładach na Pomorzu, War-mii, Mazurach, Śląsku, a także wśród Polonii w Westfalii i USA. Dzięki niemu ocalonych zostało wiele cennych rękopisów, autografów, druków i poloników pomorskich. Książki Fiałka często bywały konfiskowane, a działalność edytorska narażała go na prześladowanie ze strony władz pruskich. W niepodległej już Polsce brał aktywny udział w życiu społecznym. W uznaniu zasług mianowało go miasto Chełmno w 1926 r. swym honorowym obywatelem, a w 1927 r. otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Polonia Restituta .

FORBES JERZY (1704-1757)
Syn burmistrza Chełmna Baltazara i Barbary Hintze, pochodzenia szkockiego. Był ławnikiem sądu miejskiego w Chełmnie, prezydentem i burgrabią chełmińskim w latach 1747-1755.

GORCZYCKI GRZEGORZ GERWAZY (ok. 1665-1734)
Rok jego urodzenia jest nieznany. Studiował w Pradze. W 1692 r. przyjął święcenia kapłańskie w Krakowie. W latach 1692-1694 został rektorem Akademii Chełmińskiej w Chełmnie, gdzie wykładał retorykę i poetykę oraz prowadził kapelę muzyczną. Następnie powrócił do Krakowa. W 1698 r. został mianowany kapelmistrzem kapeli katedralnej na Wawelu. Obowiązki kapelmistrza pełnił do końca życia. W 1734 r. dyrygował kapelą katedralną podczas koronacji Augusta III i jego żony Marii Józefiny. Zmarł w 1734 r. i pochowany został na Wawelu. Twórczość Gorczyckiego stanowią wyłącznie utwory o treści religijnej, wśród których wyróżnić możemy utwory wokalno-instrumentalne i utwory wokalne. G.G. Gorczycki obok Stanisława Sylwestra Szarzyńskiego zaliczany jest do grona najwybitniejszych kompozytorów XVII/XVIII w. W 1961 r. na obecnym gmachu sądu przy ul. Toruńskiej 3 w Chełmnie – dawnym budynku seminaryjnym Księży Misjonarzy odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci G.G. Gorczyckiego, której treść brzmi: W tym domu komponował Grzegorz Gerwazy Gorczycki profesor Akademii Chełmińskiej 1692-1694 .

GÓŁKOWSKI JÓZEF (1787-1871)
Urodził się w Klęczkowie k. Chełmna. Kształcił się u Księży Misjonarzy w Chełmnie oraz gimnazjum jezuickim w Grudziądzu. W 1849 r. otworzył pierwszą polską drukarnię na pomorzu Gdańskim. W drukarni tej kontynuował wydawanie polskiej gazety politycznej Szkółka Narodowa , którą później przekształcił w Szkołę Narodową . Wkrótce rozpoczął także druk nowego czasopisma Katolik Diecezji Chełmińskiej ukazujący się w latach 1849-1851 oraz popularne kalendarze dla ludu. Od 1852 r. zaczął ukazywać się Nadwiślanin , który Gółkowski częściowo redagował i wydawał. Czasopismo to posiadało szereg dodatków, jak: Stańczyk , Gospodarz , Sześciotygodniowy Dodatek i Co tam słychać ze Sejmu z Berlina , z którego wyłoniła się nowa gazeta Przyjaciel Ludu . Wydawnictwa Gółkowskiego były nośnikami treści patriotycznych, rozwijały poczucie narodowe będąc dostępne dla szerszego kręgu odbiorców, za co często sam wydawca był represjonowany przez władze pruskie.

ks prałat JAN KUJACZYŃSKI (ur. 1925)
Ks prałat Jan Kujaczyński wieloletni proboszcz parafii pw. WNMP w Chełmnie, opiekun duchowy internowanych na Kępie Panieńskiej. Urodził się 21 maja 1925r w Łysomicach, w 1947 roku rozpoczął studia w Wyższym Seminarium Duchownym w Pelplinie, święcenia kapłańskie przyjął z rąk biskupa Kazimierza Kowalskiego w 1952 roku. Zanim objął parafię chełmińską pracował jako wikary Gdynii, Chylonii, Czersku i Toruniu. W 1959 roku został proboszczem parafii w Zieleńcu, natomiast w maju 1968 roku objął probostwo w parafii pw. WNMP w Chełmnie, zarządzał nią przez ponad 30 lat, był jednym z najdłużej pracujących proboszczów. W uznaniu postawy kapłańskiej w 1970 roku ks Kujaczyński został mianowany kanonikiem Kapituły Katedry Chełmińskiej, w grudniu 1992 roku przyznano mu tytuł kapelana honorowego Jego świątobliwości papieża Jana Pawła II. Od roku 1968 do 2001 pełnił funkcję dziekana dekanatu chełmińskiego. Z chwilą objęcia probostwa w Chełmnie ks Kujaczyński rozpoczął szereg kompleksowych remontów zabytkowych kościołów oraz kaplicy na Bramie Grudziądzkiej. Przyczynił się do nadania bardziej uroczystego charakteru odpustowi chełmińskiemu, podjął też starania o konserwację cudownego obrazu Matki Boskiej Bolesnej Chełmińskiej. Na jego opiekę i wsparcie mogli liczyć internowani, rezerwiści stacjonujący w obozie na Kępie Panieńskiej skazani za działalność w Niezależnym Samorządnym Związku Zawodowym „Solidarność”. Ks. Kujaczyńśki interweniował u władz wojskowych, organizował też transport żywności i leków dla internowanych. W 2003 roku z okazji 770-lecia nadaniu Chełmnu praw miejskich, ks. prałat Jan Kujaczyńśki został uhonorowany wyróżnieniem za zasługi dla społeczeństwa i miasta Chełmna, a w 2009 odznaczony został Krzyżem Kawalerskim Odrodzenia Polski. Natomiast 24 listopada 2012 roku obchodził jubileusz 60-lecia kapłaństwa. Ks. Kujaczyński swoją skromnością i życzliwością zyskał sobie szacunek wielu mieszkańców Chełmna i współpracujących z nim wikariuszy. Mimo iż od kilku lat korzysta z zasłużonego odpoczynku od obowiązków administracyjnych nadal chętnie uczestniczy w życiu parafii.

dr n. med ZOFIA ZYCH (1928-2012)
Dr nauk medycznych Zofia Zych zasłużony lekarz i działacz „Solidarności”. Urodziła się 25 stycznia 1928 roku w Małym Czystym, w 1947 roku Państwowe Liceum i Gimnazjum w Chełmnie, a w 1953 roku Akademię Medyczną w Gdańsku. Tytuł lekarza otrzymała 31 października 1953 roku. Od pierwszego grudnia tegoż roku została zatrudniona w Zespole Opieki Zdrowotnej w Chełmnie w Powiatowej Przychodni Lekarskiej, a od 1 stycznia 1954 roku na oddziale wewnętrznym. W 1957 roku uzyskała specjalizację I stopnia, a w 1964 II stopnia w zakresie chorób wewnętrznych. Od września 1059 roku pełniła obowiązki a od marca 1060 roku powołana została na stanowisko Ordynatora Oddziału Wewnętrznego. W 1975 roku uchwałą Rady Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej we Wrocławiu uzyskała stopnień doktora nauk medycznych. W 1990 roku przeszła na emeryturę, jednak nadal pozostawała czynna zawodowo. Pracowała jako lekarz specjalista w Poradni Internistycznej, a następnie w Poradni Ogólnej. Od stycznia 2005 roku definitywnie zakończyła pracę zawodową. Podczas swojej długoletniej pracy zawodowej byłą lekarzem o poczuciu pełnej odpowiedzialności, stanowczym pracownikiem dbającym zawsze o dobro chorego. Była inicjatorem rozbudowy i modernizacji pomieszczeń oddziału i jego wyposażenia w nowoczesną aparaturę i sprzęt reanimacyjny. Pod swoim kierownictwem wykształciła wielu asystentów i starszych asystentów. Aktywnie działała w strukturach Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Cieszyła się szacunkiem i zaufaniem przełożonych, personelu a także społeczeństwa Powiatu chełmińskiego. Z początkiem lat 80-tych XX wieku była członkiem „Solidarności” , aktywnie wspierała internowanych osadzonych w obozie na Kępie Panieńskiej. W 1981 roku otrzymała odznakę za wzorową pracę w służbie zdrowia, a w 1984 roku została złoty krzyż za zasługi. Natomiast w 2008 uhonorowana odznaczeniem „PRO GLORIA MEDICI” Kujawsko-Pomorskiej Okręgowej Izby Lekarskiej w Toruniu za sumienne wykonywanie sztuki leczenia, za podtrzymywanie honoru i szlachetnych tradycji stanu lekarskiego oraz tworzenie nieprzemijających wartości dla zawodu lekarza. Zmarła 5 lutego 2012 w Toruniu, została pochowana w Chełmnie w grobowcu rodzinnym.

dr STEFAN RAFIŃSKI (ur. 1929)
Historyk specjalizujący się w badaniu dziejów Gimnazjum Chełmińskiego, patriotycznych postaw jego wychowanków, abiturientów i ich osiągnięć, wychowawca wielu pokoleń chełmińskiej młodzieży. Urodził się 7 sierpnia 1929 roku w Grudziądzu. W rodzinnym mieście ukończył gimnazjum oraz Liceum Pedagogiczne. W 1951 roku otrzymał świadectwo dojrzałości i dyplom nauczycielski. Od 1952 roku pracował jako nauczyciel historii w Liceum Ogólnokształcącym w Chełmnie, równolegle studiował zaocznie historię w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Warszawie, którą ukończył w 1956 roku. 5 lat później otrzymał na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu tytuł magistra historii, natomiast 22 grudnia 1977 roku Rada Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Gdańskiego nadała mu stopień doktora nauk humanistycznych za pracę doktorską „Rola gimnazjum chełmińskiego w rozwoju kultury polskiej w okresie zaboru 1837 – 1920” W dorobku naukowym dr Rafińskiego znajdują się ponad 30 artykułów naukowych o Chełmnie i Pomorzu oraz książki „Z dziejów Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego w Chełmnie”, która doczekała się trzech wydań i „Chełmiński Słownik Biograficzny” wydany w 2006 roku. Stefan Rafiński od wielu lat współpracuje ze „Słownikiem Biograficznym Pomorza Nadwiślańskiego” i „Rocznikiem Grudziądzkim”, „Rocznikiem Gdańskim” czy „Pomeranium”, których opublikował 60 życiorysów wybitnych obywateli z Pomorza w tym wielu gimnazjalistów chełmińskich. Od 1990 roku jest członkiem Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego. Pracując w latach 1952 – 1998 jako nauczyciel historii w miejscowym Liceum Ogólnokształcącym otrzymał za swą pracę pedagogiczną liczne wyróżnienia i nagrody od Kuratorium Okręgu Bydgoskiego i Ministerstwa Oświaty. Stefan Rafiński został odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, medalem Komisji Edukacji Narodowej oraz honorowym wyróżnianiem za zasługi dla społeczeństwa i miasta Chełmna z okazji 770-lecia nadania praw miejskich Chełmnu. Nadal pracuje naukowo skupia szczególną uwagę na zbieraniu i opracowaniu materiału do kolejnej biografii wybitnych mieszkańców Chełmna kolejnego tomu „Chełmińskiego Słownika Biograficznego”.

LECH BOLT (ur. 1932-2015)
Założyciel Klubu Turystów Wodnych w Chełmnie, pasjonat kajakarstwa, społecznik. Urodził się 9 czerwca 1932 roku w Chełmnie. Przez większość życia zawodowego był pracownikiem cywilnym Jednostki Wojskowej 1636 przy ulicy Biskupiej w Chełmnie. Już jako młody człowiek w 1946 roku na bazie Żeglarskiej Drużyny Harcerskiej utworzył Klub Turystów Wodnych. Od powstania Klubu do chwili obecnej pełni funkcję prezesa. W pierwszych latach istnienia Klubu organizował kilkudniowe spływy kajakowe po Wiśle i Wdzie. W roku 1960 zorganizował pierwszy Ogólnopolski Spływ Kajakowy po Wdzie, który to w następnych latach stał się spływem międzynarodowym i przeniesiony został na Pojezierze Brodnickie i rzeki Drwęcę i Wisłę, miejscem kończącym te spływy było zawsze Chełmno. W spływach międzynarodowych biorą udział wodniacy z całej Polski oraz goście zagraniczni z Niemiec, Holandii, Belgii, Anglii, Bułgarii, Litwy, Francji oraz Stanów Zjednoczonych Ameryki i Australii. W 1992 roku patronem Klubu Turystów Wodnych w Chełmnie błogosławiony Jan z Łobdowa franciszkanin, którego szczątki przez wiele wieków przechowywane były w kościele pofranciszkańskim a obecnie w kościele św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Chełmnie. Poza spływami międzynarodowymi Lech Bolt organizuje spływy w ramach sobotnio-niedzielnego wypoczynku, a od 9 lat w ramach współpracy z wojskiem Ogólnopolski Spływ Kajakowy Stowarzyszenia Saperów Polskich. Przez wszystkie lata działalności Klubu pełni obowiązku komandora spływów. Lech Bolt posiada wszystkie uprawnienia niezbędne do prowadzenia spływów o randze międzynarodowej, m. in. jest Instruktorem Rekreacji Ruchowej, Instruktorem Polskiego Związku Kajakowego, Przewodnikiem Turystyki Kajakowej PTTK I stopnia. W trakcie swojej działalności bardzo szeroko rozwinął współpracę z klubami zagranicznymi szczególnie niemieckimi i holenderskimi. Dzięki takim kontaktom członkowie Klubu Turystów Wodnych z Chełmna mają możliwość udziału w spływach w wielu krajach co przyczynia się do promocji naszego miasta w wielu krajach Europy. Lech Bolt posiada liczne odznaczenia państwowe i resortowe: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż za zasługi, złoty medal pamiątkowy zasłużony dla wojsk inżynieryjnych, odznaki za zasługi dla turystyki, zasłużony działacz turystyki, złoty medal za zasługi dla Obrońców Kraju, złote honorowe odznaki PTTK i Polskiego Związku Kajakowego. Lech Bolt jest również honorowym członkiem PTTK.

JERZY KAŁDOWSKI (1931-2011)
Historyk, mediewista, założyciel i pierwszy dyrektor Muzeum Ziemi Chełmińskiej, autor wielu opracowań historycznych, muzyk, organista oraz kompozytor. Urodził się 4 lutego 1931 roku w Chełmnie. Maturę zdał w 1956 roku, a w latach 1964-1969 studiował na wydziale humanistycznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika na kierunku historia mediewistyka. Tradycje muzyczne wyniósł z domu rodzinnego, przez wiele lat był organistą w kościele gimnazjalnym, w kościele św. Józefa i w kościele garnizonowym. Prowadził chór męski przy parafii św. Józefa na bazie którego powstał obecny Chór Choruns Culmensis. We wczesnej młodości doznał represji stalinowskich był osadzony w więzieniach w Chełmnie, Bydgoszczy, Koronowie oraz kamieniołomach Piechcinie niedaleko Inowrocławia. Działał w Polskim Towarzystwie Archeologicznym i Numizmatycznym, był współzałożycielem Chełmińskiego Towarzystwa Kultury oraz członkiem Towarzystwa Naukowego w Toruniu. Już w latach 50-tych rozpoczął starania o założenie placówki muzealnej w Chełmnie. Po reformie administracyjnej w kraju w 1975 roku wystąpił z inicjatywą przeznaczenia na potrzeby rozwijającego się muzeum całego ratusza. Po wielu staraniach oficjalne otwarcie muzeum właśnie w ratuszu nastąpiło 28 grudnia 1983 roku, a więc dziś kolejna z rocznic. Jerzy Kałdowski został pierwszym dyrektorem muzeum, był społecznym opiekunem zabytków oraz przewodnikiem turystyczno-krajoznawczym. Wiele starań poczynił także w celu utrwalenia pamięci o mieszkańcach Chełmna, z jego inicjatywy powstały tablice pamiątkowe m .in. Antoniego Piotrowicza, Ignacego Danielewskiego, braci Raszejów, ofiar stalinizmu oraz pomnik niepodległości. Był autorem licznych publikacji, opracowań historycznych, biografii,referatów, wierszy, pieśni patriotycznych, wojskowych, religijnych oraz widowisko słowno-muzycznego, to autor tej słynnej legendy o duchu Bernarda i właśnie na bazie tego powstało widowisko, które przez wiele lat podczas tzw „niedzieli w muzeum” a później w ramach obchodów Dni Chełmna było prezentowane i przy baszcie prochowej i na płycie rynku. Swoją pasją historyczną, miłością do Chełmna kolejne pokolenia muzealników tzn. nas, którzy kontynuują jego działo. Mam nadzieję że nie wstydzi się za nas. Za swą działalność został odznaczony srebrną odznaką Społecznego Opiekuna Zabytków, złotą odznaką Zasłużony Działacz Kultury, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, odznaką Członka Honorowego Związku Kadetów II Rzeczpospolitej oraz Orderem Męczeństwa i Zwycięstwa. W 2003 roku z okazji 770-lecia nadania praw miejskich uhonorowany został wyróżnieniem za zasługi dla społeczeństwa i miasta Chełmna. Natomiast 15 stycznia 2009 roku uchodził swój jubileusz 60-lecia pracy organistowskiej. Zmarł 6 marca 2011 roku w Świeciu pochowany został w grobowcu rodzinnym w Chełmnie.

Powered by WordPress | Download Free WordPress Themes | Thanks to Themes Gallery, Premium Free WordPress Themes and Free Premium WordPress Themes

stat4u